Wymagania Edukacyjne

Wymagania Edukacyjne

        • Przyroda

        • Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu przyroda w klasie 4 szkoły podstawowej – Odkrywam przyrodę

          Wymagania na oceny uwzględniają zapisy podstawy programowej z 2026 r. (Dz.U. z 2026 poz. 378).

          Temat lekcji Zagadnienia Wymagania na poszczególne oceny
          Ocena dopuszczającaUczeń: Ocena dostatecznaUczeń: Ocena dobraUczeń: Ocena bardzo dobraUczeń: Ocena celującaUczeń:
          Rozdział I. Spotkanie z przyrodą
          1. Jak pracować, aby odnosić sukcesy?
          • Sposoby pracy z podręcznikiem.
          • Jak się uczyć szybko i skutecznie?
          • Zasady bezpieczeństwa na lekcjach przyrody.
          • przedstawia sposoby pracy z podręcznikiem
          • korzysta z podsumowań zawartych w podręczniku, aby powtórzyć wiadomości
          • stosuje zasady bezpieczeństwa na lekcjach przyrody
          • odczytuje informacje z tekstu, ilustracji, zdjęć, schematów i map
          • zna i stosuje metody ułatwiające powtarzanie materiału z lekcji
          • potrafi sporządzać mapy myśli
          • sprawnie rozwiązuje testy zawarte w podręczniku (w ten sposób sprawdza wiedzę i umiejętności)
          • używa mnemotechnik, aby nauczyć się trudniejszych treści
          • przygotowuje i przeprowadza doświadczenie na podstawie instrukcji w podręczniku
          • wykazuje ciekawość poznawczą
          • stosuje strategie skutecznego uczenia się
          2. Co to jest przyroda?
          • Przyroda – nowy przedmiot. Dlaczego warto się uczyć przyrody?
          • Co to jest przyroda i jakie są jej elementy?
          • Jesteśmy częścią przyrody.
          • Jak będziemy się uczyć przyrody?
          • Skąd czerpać informacje o przyrodzie?
          • Co się znajduje w pracowni przyrodniczej (atlasy, książki, plansze, klucze do oznaczania organizmów).
          • wyjaśnia, czym jest nowy przedmiot – przyroda
          • wymienia elementy przyrody ożywionej i nieożywionej oraz wytwory działalności człowieka
          • wymienia źródła wiedzy o przyrodzie
          • wyjaśnia, co to jest przyroda
          • wymienia sposoby poznawania przyrody
          • rozpoznaje w terenie elementy przyrody ożywionej i nieożywionej oraz obiekty stworzone przez ludzi
          • wyjaśnia, dlaczego warto się uczyć przyrody
          • wskazuje zależności zachodzące między składnikami przyrody
          • omawia sposoby poznawania przyrody
          • czerpie informacje o przyrodzie z różnych źródeł
          • analizuje znaczenie źródeł wiedzy przyrodniczej
          3. Sposób na naukę
          • Miejsce pracy: co sprzyja koncentracji (sen, przerwy w nauce, wyłączone rozpraszacze, cisza i spokój, różne sposoby nauki, lista zadań, samodzielność, dbanie o mózg), a co ją zakłóca (stres, hałas, wielozadaniowość).
          • Strategie poprawy koncentracji.
          • opisuje miejsce sprzyjające nauce
          • rozpoznaje dobre warunki do pracy na podstawie fotografii
          • rozpoznaje czynniki sprzyjające koncentracji i te, które ją zakłócają
          • aranżuje miejsce sprzyjające nauce
          • opisuje techniki wspierające koncentrację
          • wyjaśnia, co utrudnia skupienie uwagi
          • opisuje zasady skutecznej nauki
          • wykorzystuje strategie poprawy koncentracji w codziennej nauce
          4. Ile czasu spędzam przed ekranem?
          • Co to jest uzależnienie? Uzależnienie od internetu, smartfona, mediów społecznościowych.
          • Wpływ uzależnień na samopoczucie i relacje z otoczeniem.
          • Zachwianie rytmu dnia i nocy. Znaczenie snu.
          • Jak z umiarem korzystać z internetu?
          • wyjaśnia, czym jest uzależnienie
          • wyjaśnia, do czego na co dzień używa się internetu
          • wyjaśnia, na czym polega uzależnienie od internetu, smartfona, mediów społecznościowych
          • wymienia oznaki nadużywania internetu
          • wymienia zasady mądrego korzystania z internetu
          • rozróżnia źródła współczesnych uzależnień
          • opisuje oznaki nadużywania internetu
          • wyjaśnia wpływ uzależnień na samopoczucie dziecka i relacje z otoczeniem
          • analizuje działania przeciwdziałające uzależnieniu od internetu
          • omawia znaczenie snu dla młodego człowieka
          5. Badam przyrodę
          • Zmysły i ich ograniczenia.
          • Rola mózgu w odbieraniu bodźców.
          • Obserwacje i narzędzia wykorzystywane podczas obserwacji.
          • Obserwacje: uczeń obserwuje elementy przyrody ożywionej i nieożywionej, podsumowuje badania i prezentuje wnioski.
          • wymienia zmysły, dzięki którym można poznawać przyrodę
          • wymienia przedmioty pomocne w prowadzeniu obserwacji i doświadczeń
          • wymienia metody poznawania przyrody
          • opisuje ograniczenia zmysłów
          • prowadzi proste obserwacje przyrodnicze
          • stosuje zasady bezpieczeństwa podczas pracy badawczej
          • posługuje się lupą
          • wymienia różnice między obserwacją a doświadczeniem
          • podaje przykłady wykorzystania zmysłów do prowadzenia obserwacji przyrodniczych
          • prowadzi obserwację według instrukcji
          • dokumentuje obserwacje przyrodnicze
          • omawia rolę mózgu w poznawaniu przyrody
          • prezentuje wyniki obserwacji przyrodniczych
          • wyjaśnia, dlaczego podczas badania przyrody korzysta się z różnych przyrządów
          • omawia znaczenie zmysłów w poznawaniu przyrody
          • omawia zastosowanie przyrządów wykorzystywanych podczas obserwacji
          • wymienia przyrządy, które są przydatne podczas wycieczki do lasu
          6. Myślę i działam jak przyrodnik
          • Badania przyrodnicze i ich etapy.
          • Co to jest hipoteza? Jak sprawdzić prawdziwość hipotezy – przykłady prostych doświadczeń.
          • Przyrządy przydatne podczas badania przyrody.
          • Szkło i sprzęt laboratoryjny.
          • Jak rysować schematy?
          • Karty charakterystyki substancji, odczynniki chemiczne.
          • Informacje na opakowaniach.
          • Zasady bezpieczeństwa na lekcjach przyrody.
          • wymienia przyrządy wykorzystywane podczas obserwacji przyrodniczych
          • potrafi sporządzać schematy
          • odczytuje dane z kart charakterystyki odczynników chemicznych
          • przestrzega zasad bezpieczeństwa na lekcjach przyrody
          • dostrzega różnicę między doświadczeniem a obserwacją
          • omawia przeznaczenie poszczególnych przyrządów ułatwiających obserwację przyrody
          • posługuje się szkłem i sprzętem laboratoryjnym
          • prawidłowo posługuje się przyrządami wykorzystywanymi podczas obserwacji i badań przyrody
          • zna zagrożenia związane z substancjami niebezpiecznymi
          • odczytuje informacje na opakowaniach
          • rozpoznaje symbole ostrzegawcze
          • potrafi planować i przeprowadzać doświadczenie oraz wyciągać wnioski
          • potrafi wyjaśnić, czym się różni hipoteza od pytania badawczego
          7. Obserwuję przyrodę pod mikroskopem
          • Zastosowanie mikroskopu.
          • Budowa mikroskopu optycznego.
          • Obserwacje: uczeń obserwuje samodzielnie wykonane preparaty pod mikroskopem optycznym.
          • wymienia obiekty, które można obserwować pod mikroskopem,
          • wymienia funkcje mikroskopu
          • omawia zastosowanie mikroskopu
          • prowadzi obserwacje mikroskopowe według instrukcji
          • sporządza rysunek obiektu obserwowanego pod mikroskopem
          • prowadzi samodzielnie obserwacje mikroskopowe,
          • wyjaśnia, czym są preparaty mikroskopowe
          • omawia budowę mikroskopu optycznego
          • oblicza powiększenie mikroskopu
          • wykonuje samodzielnie preparat mikroskopowy
          • wyjaśnia, dlaczego obserwacje mikroskopowe rozpoczyna się od najmniejszego powiększenia
          8. Posługuję się kompasem
          • Kompas, kierunki geograficzne główne i pośrednie.
          • Jak wyznaczyć kierunki geograficzne za pomocą kompasu?
          • wymienia nazwy głównych i pośrednich kierunków geograficznych
          • wyjaśnia, czym są plan i mapa
          • posługuje się kompasem
          • wyjaśnia, co to jest widnokrąg
          • omawia budowę kompasu
          • wyznacza główne kierunki geograficzne na widnokręgu za pomocą kompasu
          • posługuje się kompasem w telefonie
          • wyznacza kierunki geograficzne za pomocą Słońca
          • zdobywa wiedzę przyrodniczą dzięki dociekaniu naukowemu
          • omawia wygląd i sposób działania pierwszych kompasów
          • odszukuje informacje na temat GPS
          Rozdział II. Moja okolica
          1. Krajobraz mojej okolicy
          • Co to jest krajobraz? Czym różni się krajobraz od przyrody?
          • Elementy krajobrazu.
          • Rodzaje krajobrazów.
          • Porównanie krajobrazów miejskich z krajobrazami wiejskimi.
          • Przykłady prostych zależności w krajobrazie.
          • wyjaśnia, czym jest krajobraz
          • wymienia elementy, które tworzą krajobraz
          • wymienia elementy krajobrazu miasta i wsi
          • wymienia różnice między krajobrazem a przyrodą
          • wymienia różnice między krajobrazem naturalnym a krajobrazem stworzonym przez człowieka
          • rozpoznaje składniki przyrody ożywionej i nieożywionej oraz elementy antropogeniczne
          • rozpoznaje rodzaje krajobrazu na podstawie fotografii
          • wymienia rodzaje krajobrazów
          • porównuje krajobraz wsi i miasta
          • opisuje krajobraz swojej okolicy
          • przedstawia zależności między elementami krajobrazu
          2. Kształt terenu w mojej okolicy
          • Formy wypukłe: wzniesienie, pagórek, wzgórze, góra, szczyt, stok, podnóże.
          • Formy wklęsłe: dolina, kotlina.
          • Formy płaskie: równiny.
          • wymienia rodzaje form terenu: formy wypukłe, formy wklęsłe i formy płaskie
          • wyjaśnia, czym jest kształt terenu
          • rozpoznaje na fotografiach formy terenu
          • opisuje główne formy ukształtowania terenu
          • wykonuje model terenu według instrukcji
          • rozróżnia główne formy ukształtowania terenu
          • podaje przykłady wypukłych, wklęsłych i płaskich form terenu
          • opisuje formy terenu na przykładach z najbliższej okolicy
          3. Rozpoznaję skały
          • Co to jest skała? Z czego są zbudowane skały?
          • Właściwości skał (barwa, spójność, twardość, odporność na działanie wody).
          • Podział skał na lite, zwięzłe i luźne (granit, wapień, węgiel, less, piasek i glina).
          • Właściwości wybranych skał.
          • Wykorzystanie skał.
          • Zajęcia terenowe: uczeń rozpoznaje skały z wykorzystaniem kluczy lub atlasów.
          • wyjaśnia, co to jest skała
          • wyjaśnia, gdzie występują skały
          • opisuje cechy skał
          • dzieli wybrane skały na lite, zwięzłe i luźne
          • omawia budowę skał,
          • korzysta z kluczy do rozpoznawania skał podczas zajęć terenowych
          • podaje przykłady skał litych, zwięzłych i luźnych
          • bada właściwości skał
          • rozpoznaje skały w najbliższej okolicy i porównuje je z innymi skałami występującymi w Polsce
          • opisuje skały występujące w najbliższej okolicy
          • omawia wykorzystanie skał
          4. Co kryje gleba?
          • Co to jest gleba? Jak powstaje? Proces glebotwórczy.
          • Z czego się składa gleba?
          • Co to jest próchnica?
          • Gleby żyzne i mało żyzne oraz ich przydatność dla człowieka.
          • wyjaśnia, czym jest gleba
          • wymienia składniki gleby
          • wymienia etapy powstawania gleby
          • wyjaśnia, czym jest próchnica
          • wymienia gleby żyzne i mało żyzne
          • omawia proces powstawania gleby
          • wskazuje na profilu glebowym warstwę próchnicy
          • opisuje glebę jako zbiór składników nieożywionych i ożywionych
          • wyjaśnia znaczenie organizmów i próchnicy dla żyzności gleby
          • omawia znaczenie gleby dla przyrody i dla człowieka
          • przedstawia składniki gleby
          • porównuje gleby żyzne z mało żyznymi
          5. Gleba w mojej okolicy
          • Porównanie gleby z ziemią ogrodową.
          • Znaczenie gleby dla przyrody i dla człowieka.
          • Zajęcia terenowe: uczeń pobiera próbki gleby, określa jej barwę i zawartość próchnicy, bada uziarnienie gleby i obecność organizmów, podsumowuje badania i prezentuje wyniki.
          • sprawdza, czy w glebie żyją organizmy
          • przygotowuje pomoce niezbędne do prowadzenia obserwacji
          • wyjaśnia, jak rośliny rosną w glebie pochodzącej z okolicy i w ziemi ogrodniczej
          • prowadzi obserwację wpływu gleby na wzrost roślin
          • wymienia cechy gleby, które należy zbadać podczas obserwacji gleby w okolicy
          • wyjaśnia, dlaczego gleba jest ważna dla roślin
          • prowadzi kartę obserwacji
          • charakteryzuje glebę występującą w najbliższej okolicy
          • porównuje glebę pochodzącą z okolicy z ziemią ogrodniczą
          • określa barwę, grubość warstwy próchnicy, uziarnienie i strukturę gleby
          • bada próbki gleb zebrane w najbliższej okolicy i prezentuje wyniki
          • omawia znaczenie wody w glebie
          • przeprowadza doświadczenie pokazujące, jak rodzaj gleby wpływa na wzrost roślin, zapisuje dane i prezentuje wyniki
          • ocenia przydatność gleb w okolicy do uprawy roślin
          6. Rośliny i zwierzęta w mojej okolicy
          • Do czego ludzie potrzebują przyrody?
          • Przykłady roślin i zwierząt występujących w najbliższej okolicy.
          • Zajęcia terenowe: uczeń uczestniczy w sadzeniu lub sianiu roślin.
          • Zajęcia terenowe: uczeń rozpoznaje wybrane gatunki roślin i zwierząt z wykorzystaniem kluczy lub atlasów.
          • wymienia rośliny i zwierzęta lądowe występujące w najbliższej okolicy
          • podaje przykłady korzyści z uprawy roślin i hodowli zwierząt
          • uczestniczy w sadzeniu drzew lub sianiu roślin
          • rozpoznaje rośliny najbliższej okolicy na podstawie cech budowy zewnętrznej
          • rozpoznaje zwierzęta lądowe najbliższej okolicy na podstawie cech zewnętrznych i śladów ich bytowania
          • podczas zajęć terenowych korzysta z kluczy lub atlasów do rozpoznawania wybranych gatunków roślin i zwierząt
          • zakłada hodowlę rośliny
          • wyjaśnia, dlaczego dzikie zwierzęta przychodzą do miast
          Rozdział III. Obserwuję zjawiska przyrodnicze
          1. Materia wokół nas
          • Czym jest materia?
          • Stany skupienia wody.
          • Cechy ciał stałych, cieczy i gazów.
          • Zmiany kształtu ciał stałych, cieczy i gazów.
          • Rodzaje ciał stałych (ciała stałe: twarde, sprężyste, plastyczne i kruche).
          • wyjaśnia, czym jest materia
          • wymienia nazwy stanów skupienia materii
          • wymienia stany skupienia wody
          • przedstawia rodzaje ciał stałych
          • przedstawia cechy ciał stałych, cieczy i gazów
          • podaje przykłady przedmiotów wykonanych z ciał stałych: sprężystych, kruchych i plastycznych
          • omawia zmiany kształtu ciał stałych, cieczy i gazów
          • wyszukuje informacje o najtwardszym minerale na Ziemi
          • wyjaśnia, do czego przydaje się wiedza o materii
          2. Materia jest zbudowana z drobin
          • Drobinowy model materii. Czym są drobiny?
          • Sposób ułożenia drobin w ciałach stałych, cieczach i gazach.
          • Badanie ściśliwości drobin w ciałach stałych, cieczach i gazach.
          • wyjaśnia, czym jest drobina
          • przedstawia na rysunku drobinową budowę materii
          • przedstawia ułożenie drobin w ciałach stałych, cieczach i gazach
          • rozpoznaje ciała stałe, ciecze i gazy na podstawie rysunku pokazującego ułożenie drobin
          • opisuje materię jako zbiór różnych drobin tworzących różne substancje
          • wyjaśnia, co to jest ściśliwość
          • omawia drobinowy model materii
          • obserwuje ruch drobin w cieczy
          • bada ściśliwość drobin w cieczach gazach i ciałach stałych
          • bada i opisuje ściśliwość oraz kształt drobin w cieczach, gazach i ciałach stałych
          • udowadnia, że drobiny gazu są w ruchu
          3. Woda w trzech stanach skupienia
          • Stany skupienia wody.
          • Co to jest temperatura?
          • Zależność stanu skupienia wody od temperatury.
          • Termometr.
          • Podaje nazwy stanów skupienia wody
          • dokonuje pomiaru temperatury powietrza
          • obserwuje i rozróżnia stany skupienia wody
          • wyjaśnia, czym jest temperatura
          • odczytuje temperaturę w stopniach Celsjusza
          • omawia budowę termometru
          • omawia występowanie wody w przyrodzie
          • wymienia czynniki wpływające na zmianę stanu skupienia wody
          • opisuje ułożenie drobin wody w trzech stanach skupienia
          • obserwuje zmiany stanów skupienia wody
          • bada właściwości różnych próbek wody (stan skupienia, barwę, mętność, zapach) i prezentuje wyniki badań
          • dostrzega zależność między temperaturą wody a stanem skupienia
          4. Zmiany stanów skupienia wody
          • Zmiany stanów skupienia wody – krzepnięcie, topnienie, skraplanie, parowanie.
          • Właściwości wody.
          • Obserwacja zmian stanów skupienia.
          • Czynniki wpływające na szybkość parowania.
          • Analiza obiegu wody w przyrodzie.
          • wymienia stany skupienia wody
          • wymienia sytuacje, w których woda występuje w różnych stanach skupienia
          • obserwuje stany skupienia wody
          • wyjaśnia, kiedy następuje skraplanie
          • podaje nazwy procesów, w których wyniku zmienia się stan skupienia
          • wymienia czynniki wpływające na szybkość parowania
          • określa właściwości wody
          • analizuje schemat obiegu wody w przyrodzie
          • wyjaśnia, dlaczego pary wodnej nie widać
          • obserwuje, w jakiej temperaturze topnieje lód i krzepnie woda
          • analizuje zmiany stanów skupienia (topnienie, skraplanie, parowanie, zamarzanie (krzepnięcie))
          • analizuje przemiany wody zachodzące podczas gotowania
          • wyjaśnia, czym się różni parowanie od wrzenia
          Rozdział IV. Obserwuję pogodę
          1. Składniki pogody
          • Co to jest pogoda?
          • Składniki pogody (temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, opady, osady, zachmurzenie, wiatr) i ich charakterystyka.
          • wyjaśnia, czym jest pogoda
          • rozpoznaje opady i osady atmosferyczne
          • wymienia składniki pogody
          • wymienia osady atmosferyczne, które występują zimą
          • wyjaśnia, czym jest atmosfera
          • rozpoznaje stopień zachmurzenia na podstawie fotografii
          • charakteryzuje składniki pogody
          • wymienia składniki pogody, które widać i te, które są niewidoczne
          • obserwuje zmianę składników pogody w ciągu dnia
          2. Niebo w ruchu – wiatr i chmury
          • Ciśnienie atmosferyczne.
          • Co to jest wiatr?
          • Jak powstają chmury?
          • Eksperymenty i badania: uczeń demonstruje powstawanie wybranych zjawisk atmosferycznych (np. wiatru lub chmury).
          • Zajęcia terenowe: uczeń rozpoznaje chmury z wykorzystaniem kluczy lub atlasów.
          • wyjaśnia, co to jest wiatr
          • wymienia rodzaje chmur
          • wyjaśnia związek między nazwą wiatru a kierunkiem, z którego wieje
          • wymienia podstawowe rodzaje chmur,
          • wyjaśnia, czym jest ciśnienie atmosferyczne
          • demonstruje powstawanie wiatru
          • korzysta z kluczy do rozpoznawania chmur podczas zajęć terenowych
          • wyjaśnia, od czego zależy ciśnienie atmosferyczne
          • omawia zasady bezpiecznego zachowania podczas trwania burzy
          • wyjaśnia, jak i kiedy powstają chmury
          • przewiduje możliwość wystąpienia burzy na podstawie obserwacji nieba lub dzięki wykorzystaniu narzędzi cyfrowych
          3. Obserwuję i mierzę składniki pogody
          • Przyrządy meteorologiczne.
          • Mapa pogody i jej analiza.
          • Jak prowadzić pomiar i obserwację składników pogody?
          • Inne działania: uczeń korzysta ze źródeł internetowych, aby uzyskać aktualne dane środowiskowe (np. meteorologiczne).
          • podaje nazwy przyrządów służących do pomiaru składników pogody
          • wyjaśnia, czym są ogródki meteorologiczne
          • odczytuje temperaturę powietrza
          • rozpoznaje przyrządy meteorologiczne i posługuje się nimi
          • wymienia przyrządy znajdujące się w ogródku meteorologicznym
          • wyjaśnia, dlaczego ludzie obserwują pogodę
          • prowadzi pomiar składników pogody
          • analizuje mapę pogody na podstawie odczytanych z niej danych
          • wymienia jednostki, w których podaje się wartości składników pogody
          • poszukuje informacji w serwisach pogodowych
          • dokonuje pomiaru wybranych składników pogody, z wykorzystaniem odpowiednich przyrządów meteorologicznych i z zastosowaniem odpowiednich jednostek
          • omawia warunki atmosferyczne na podstawie mapy pogody
          • tworzy mapę pogody dla swojej okolicy
          4. Jak organizmy radzą sobie z upałem i mrozem?
          • Jak organizmy radzą sobie z upałem?
          • Odwodnienie.
          • Udar cieplny i odwodnienie u człowieka.
          • Strategie przetrwania roślin i zwierząt zimą.
          • Jak mądrze dokarmiać ptaki zimą?
          • wyjaśnia, czym jest odwodnienie
          • wyjaśnia, jak zapobiegać odwodnieniu i udarowi cieplnemu
          • wyjaśnia, czym jest udar cieplny
          • wymienia przystosowania roślin i zwierząt do zimy
          • na podstawie różnych źródeł omawia zasady odpowiedzialnego dokarmiania zwierząt zimą
          • rozpoznaje objawy udaru cieplnego i odwodnienia u człowieka
          • charakteryzuje strategie przetrwania zwierząt zimą (np. hibernację, migrację, gromadzenie zapasów)
          • omawia sposoby przeciwdziałania udarowi cieplnemu i odwodnieniu u człowieka
          • wyjaśnia wpływ zmian temperatury i stanu skupienia wody na organizmy (przemarzanie, nadmierne parowanie wody z powierzchni ciała, usychanie roślin)
          • omawia rolę pokrywy śnieżnej w ochronie gleby i organizmów przed mrozem i w zwiększaniu wilgotności gleby
          Rozdział V. Jak działają organizmy?
          1. Cechy organizmów
          • Cechy organizmów – budowa komórkowa.
          • Czynności życiowe organizmów
          • wyjaśnia, czym są organizmy
          • wymienia cechy organizmów
          • obserwuje przykłady organizmów
          • obserwuje komórkę pod mikroskopem
          • identyfikuje organizmy jednokomórkowe i wielokomórkowe
          • omawia budowę komórkową organizmów
          • sprawnie posługuje się mikroskopem
          • omawia czynności życiowe organizmów
          2. Jak są zbudowane organizmy?
          • Organizmy jednokomórkowe i wielokomórkowe.
          • Od komórki do organizmu.
          • Obserwacje: uczeń obserwuje komórki pod mikroskopem – samodzielnie przygotowuje preparat, np. ze skórki cebuli.
          • dzieli organizmy na jednokomórkowe i wielokomórkowe
          • omawia hierarchiczną budowę organizmów
          • porządkuje poziomy organizacji życia - od komórki do zespołów organizmów
          • obserwuje czynności życiowe roślin i zwierząt
          • samodzielnie przygotowuje preparat mikroskopowy ze skórki cebuli
          • omawia czynności życiowe organizmów
          • samodzielnie prowadzi obserwację mikroskopową
          • opisuje komórki budujące organizm człowieka na podstawie różnych źródeł
          3. Rośliny – organizmy samożywne
          • Hierarchiczna budowa organizmów.
          • Organizmy samożywne.
          • Fotosynteza i jej przebieg.
          • Skład powietrza.
          • Eksperymenty i badania: uczeń sprawdza wpływ światła na przebieg fotosyntezy.
          • podaje różnice między organizmem samożywnym a organizmem cudzożywnym
          • wymienia organizmy samożywne
          • wyjaśnia, na czym polega samożywność
          • określa, co powstaje w czasie fotosyntezy
          • charakteryzuje na przykładach sposoby odżywiania się organizmów
          • prezentuje informacje o składzie powietrza
          • omawia przebieg fotosyntezy
          • wyjaśnia, do czego rośliny wykorzystują światło
          • analizuje zależność między składem powietrza a przebiegiem fotosyntezy
          • bada wpływ światła na przebieg fotosyntezy, prowadzi kartę obserwacji i wyciąga wnioski
          • dyskutuje o znaczeniu fotosyntezy dla życia na Ziemi
          • wyjaśnia, od czego zależy kolor liści
          4. Zwierzęta – organizmy cudzożywne
          • Organizmy cudzożywne.
          • Sposoby zdobywania pokarmu.
          • Łańcuchy pokarmowe.
          • wymienia organizmy cudzożywne
          • dzieli zwierzęta ze względu na rodzaj zjadanego pokarmu i sposób zdobywania go
          • wyjaśnia, na czym polega cudzożywność
          • wyjaśnia, czym jest łańcuch pokarmowy
          • omawia sposoby organizmów cudzożywnych do zdobywania pokarmów
          • odróżnia organizmy samożywne od cudzożywnych
          • wymienia przykłady łańcuchów pokarmowych
          • omawia przystosowania organizmów do pełnienia określonych funkcji w ekosystemie
          • omawia budowę łańcucha pokarmowego
          Rozdział VI. Jak działa moje ciało?
          1. Ciało człowieka – niezwykła maszyna. Jak się poruszam?
          • Charakterystyka układów narządów w organizmie człowieka.
          • Rola układów narządów i ich współpraca.
          • Charakterystyka układu ruchu.
          • Szkielet człowieka – kości budujące szkielet i ich funkcje.
          • Stawy i mięśnie.
          • wymienia układy narządów w organizmie człowieka
          • wymienia czynności, które pozwalają dbać o układ ruchu
          • wskazuje na planszy układy narządów, które budują organizm człowieka
          • charakteryzuje układ ruchu
          • podaje nazwy elementów poszczególnych układów narządów
          • omawia funkcje układu ruchu
          • omawia budowę poszczególnych układów narządów w organizmie człowieka
          • określa funkcje poszczególnych układów narządów człowieka
          • wskazuje związek między poszczególnymi układami narządów
          • analizuje organizm człowieka jako system współpracujących układów narządów
          • dostrzega zależności między poszczególnymi układami narządów człowieka
          • wyjaśnia, jak współpracują ze sobą kości, stawy i mięśnie
          2. Poznaję składniki pokarmowe
          • Składniki pokarmowe i ich znaczenie dla organizmu człowieka.
          • Przykłady składników pokarmowych.
          • Sposoby wykorzystania składników pokarmowych przez organizm.
          • Charakterystyka układu pokarmowego i jego funkcje.
          • Pokarm jako źródło energii i budulca.
          • Trawienie pokarmu.
          • Droga pokarmu przez układ pokarmowy.
          • Współpraca układu pokarmowego z innymi układami.
          • wymienia podstawowe składniki pokarmowe
          • przedstawia rolę układu pokarmowego
          • wymienia przykłady produktów, w których znajdują się składniki pokarmowe
          • wymienia gruczoły trawienne
          • omawia znaczenie pokarmu dla organizmu
          • omawia drogę pokarmu przez układ pokarmowy
          • omawia rolę składników pokarmowych w organizmie człowieka
          • omawia rolę gruczołów trawiennych w trawieniu pokarmu
          • wyjaśnia, dlaczego należy spożywać zróżnicowane pokarmy
          • analizuje informacje zawarte na etykietach żywności (wartość energetyczna, zawartość cukrów, tłuszczu, białka, soli)
          • wykazuje związek między składem produktów i nawykami żywieniowymi a zdrowiem człowieka
          3. Po co oddychamy?
          • Budowa i funkcjonowanie układu oddechowego.
          • Oddychanie jako wymiana gazowa.
          • Oddychanie komórkowe.
          • Eksperymenty i badania: uczeń wykrywa obecność dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym przez człowieka.
          • obserwuje pracę układu oddechowego
          • wyjaśnia, jak należy dbać o układ oddechowy
          • wyjaśnia, czym jest oddychanie komórkowe
          • omawia budowę układu oddechowego
          • wyjaśnia, na czym polega oddychanie jako wymiana gazowa
          • omawia funkcje układu oddechowego
          • analizuje, w jakim celu w organizmach zachodzi proces oddychania komórkowego
          • opisuje funkcje płuc
          • wykrywa obecność dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym przez człowieka
          • prezentuje zależności między układem oddechowym, pokarmowym i krwionośnym
          4. Po co krew krąży w ciele?
          • Budowa i funkcjonowanie układu krwionośnego.
          • Krążenie krwi – serce, naczynia krwionośne (żyły, tętnice).
          • Znaczenie krwi dla organizmu człowieka.
          • Budowa i funkcje układu wydalniczego.
          • Rola nerek w systemie filtracji krwi.
          • wymienia główne zadania krwi w ciele człowieka
          • rozpoznaje narządy układu krwionośnego i moczowego na rysunku
          • opisuje, jak działa serce
          • omawia, co się dzieje ze zbędnymi substancjami w organizmie człowieka
          • omawia budowę układu krwionośnego
          • omawia rolę naczyń krwionośnych (żył, naczyń włosowatych, tętnic)
          • omawia budowę układu moczowego
          • omawia funkcje układu krwionośnego
          • omawia funkcje układu moczowego
          • wyjaśnia, jak dbać o układ krwionośny
          • opisuje skład krwi
          • wykazuje znaczenie krwi dla organizmu człowieka
          • omawia rolę nerek w systemie filtracji krwi
          5. Mózg – centrum dowodzenia
          • Budowa i rola układu nerwowego – mózg, rdzeń kręgowy, nerwy.
          • Mózg jako nadrzędny element pracy organizmu.
          • Narządy zmysłów.
          • Higiena układu nerwowego.
          • przedstawia rolę mózgu w organizmie człowieka
          • opisuje budowę układu nerwowego
          • wymienia narządy, z którymi współpracuje mózg
          • wyjaśnia, jak należy dbać o układ nerwowy
          • charakteryzuje funkcje mózgu,
          • charakteryzuje układ nerwowy
          • wyjaśnia rolę mózgu w przetwarzaniu i interpretacji bodźców, uczeniu się i podejmowaniu decyzji
          • objaśnia, na czym polega higiena układu nerwowego
          • omawia współpracę układu nerwowego z innymi układami narządów
          6. Jak zmieniamy się w ciągu życia?
          • Funkcje układu rozrodczego.
          • Budowa narządów rozrodczych człowieka. Komórki rozrodcze.
          • Etapy rozwoju człowieka.
          • Przemiany w okresie dojrzewania.
          • Codzienna higiena.
          • podaje funkcję układu rozrodczego
          • identyfikuje u siebie oznaki dojrzewania
          • rozpoznaje na rysunku narządy układu rozrodczego kobiety i mężczyzny
          • wyjaśnia, na czym polega zapłodnienie
          • wyjaśnia, jak zmienia się ciało dziewcząt i chłopców w okresie dojrzewania
          • opisuje etapy rozwoju człowieka w porządku chronologicznym
          • rozpoznaje etap życia człowieka na podstawie fotografii
          • omawia budowę układów rozrodczych kobiety i mężczyzny
          • objaśnia, na czym polega codzienna higiena (szczególnie w okresie dojrzewania)
          • przedstawia cechy człowieka w poszczególnych etapach życia
          7. Jak chronić się przed chorobami?
          • Czym są choroby zakaźne?
          • Drogi zakażenia.
          • Drobnoustroje i pasożyty. Sposoby rozprzestrzeniania się drobnoustrojów i pasożytów.
          • Profilaktyka chorób wywoływanych przez drobnoustroje i pasożyty.
          • Negatywny wpływ bakterii na organizm człowieka.
          • wymienia drobnoustroje chorobotwórcze i pasożyty
          • zna zasady dotyczące częstości i sposobu mycia rąk
          • wyjaśnia, czym są choroby zakaźne
          • wymienia sposoby zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi i pasożytami
          • charakteryzuje sposoby rozprzestrzeniania się drobnoustrojów chorobotwórczych i pasożytów
          • przedstawia zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez drobnoustroje i pasożyty
          • omawia zagrożenia dla zdrowia człowieka wynikające z obecności drobnoustrojów chorobotwórczych i pasożytów w środowisku
          • analizuje negatywne znaczenie bakterii dla organizmu człowieka
          Rozdział VII. Życie na lądzie
          1. Jak żyje się na lądzie?
          • Warunki życia na lądzie.
          • Sposoby poruszania się zwierząt.
          • Przystosowania do życia na lądzie.
          • wymienia dwa główne typy środowisk na Ziemi
          • rozpoznaje wybrane organizmy lądowe
          • przedstawia cechy środowiska lądowego
          • wymienia sposoby poruszania się zwierząt lądowych
          • omawia przystosowania organizmów do życia na lądzie (cechy budowy zewnętrznej i czynności życiowe)
          • porównuje sposoby poruszania się zwierząt lądowych na podstawie obserwacji i innych źródeł
          • opisuje wspólne cechy organizmów zdolnych do lotu
          • na podstawie różnych źródeł charakteryzuje strategie przetrwania zwierząt zimą (np. hibernację, migrację, gromadzenie zapasów) i zasady ich odpowiedzialnego dokarmiania
          2. Poznaję las
          • Co to jest las? Typy lasu.
          • Piętra lasu. Rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla poszczególnych pięter lasu.
          • Funkcje lasu.
          • Wpływ człowieka na lasy.
          • Jak zachowywać się w lesie?
          • wyjaśnia, czym jest las
          • wymienia rodzaje lasów
          • podaje nazwy typowych organizmów żyjących w lesie
          • rozpoznaje i nazywa warstwy lasu
          • przedstawia sposoby zachowania się w lesie
          • wymienia zasady właściwego zachowania w lesie
          • charakteryzuje piętra lasu
          • rozpoznaje charakterystyczne gatunki roślin i zwierząt żyjących w poszczególnych warstwach lasu z wykorzystaniem kluczy lub atlasów
          • omawia funkcje lasu
          • charakteryzuje warunki panujące w poszczególnych piętrach lasu
          • omawia znaczenie lasów dla człowieka
          • omawia wpływ działalności człowieka na funkcjonowanie lasu na podstawie obserwacji, badań i innych źródeł
          3. Życie w lesie
          • Rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla lasu.
          • Rośliny i grzyby trujące oraz zwierzęta jadowite.
          • Zasady zachowania w kontakcie z nieznanymi roślinami i grzybami.
          • Zajęcia terenowe: uczeń rozpoznaje wybrane gatunki roślin, zwierząt i grzybów z wykorzystaniem kluczy lub atlasów.
          • wymienia nazwy roślin, zwierząt i grzybów charakterystycznych dla lasu
          • rozpoznaje rośliny, zwierzęta i grzyby rosnące w lesie
          • charakteryzuje wygląd wybranych roślin, zwierząt i grzybów
          • rozpoznaje wybrane trujące rośliny i grzyby oraz jadowite zwierzęta występujące w lesie
          • wyjaśnia, dlaczego nie należy dotykać ani spożywać nieznanych roślin i grzybów
          • opisuje zasady bezpiecznego zachowania w lesie
          • omawia zasady zachowania w kontakcie z nieznanymi roślinami i grzybami
          • korzysta z kluczy lub atlasów do rozpoznawania wybranych gatunków roślin, zwierząt i grzybów podczas zajęć terenowych
          • rozpoznaje zwierzęta po tropach
          • podaje cechy odróżniające zaskrońca od żmii
          4. Życie na łące
          • Czym jest łąka?
          • Rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla ekosystemu łąki.
          • Znaczenie łąk dla przyrody oraz wpływ człowieka na ich funkcjonowanie.
          • Zajęcia terenowe: uczeń rozpoznaje wybrane gatunki roślin, zwierząt i grzybów z wykorzystaniem kluczy lub atlasów.
          • wyjaśnia, czym jest łąka
          • wyjaśnia, jak dbać o łąki
          • rozpoznaje rośliny i zwierzęta łąkowe na podstawie fotografii
          • rozpoznaje gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla ekosystemu łąki z wykorzystaniem kluczy lub atlasów
          • na podstawie modelu lub schematu przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami żyjącymi na łące
          • omawia różnice między łąką a lasem
          • omawia warunki życia na łące
          • omawia znaczenie łąki dla człowieka
          • omawia znaczenie łąk dla przyrody
          • przedstawia wpływ człowieka na funkcjonowanie łąk
          • opisuje przystosowania budowy zewnętrznej i czynności życiowych organizmów lądowych do środowiska życia na przykładach obserwowanych organizmów
          • opisuje znaczenie łąk kwietnych
          5. Co rośnie na polu?
          • Pole jako środowisko życia.
          • Główne rośliny uprawiane w Polsce.
          • Co się wytwarza z roślin uprawianych w Polsce?
          • wyjaśnia, czym jest pole uprawne
          • rozpoznaje główne rośliny uprawiane w Polsce
          • przedstawia przykłady produktów wytwarzanych z roślin uprawianych w Polsce
          • omawia warunki życia na polu uprawnym
          • dzieli rośliny uprawne na zboża, warzywa i rośliny przemysłowe
          • charakteryzuje pole jako środowisko życia
          • omawia znaczenie łąki dla przyrody i człowieka
          • opisuje produkty wytwarzane z roślin uprawnych
          Rozdział VIII. Życie w wodzie
          1. Jak żyje się w wodzie?
          • Cechy środowiska wodnego.
          • Czynniki niezbędne do życia w wodzie.
          • Porównanie życia w wodzie z życiem na lądzie.
          • dokonuje podziału wód na wody stojące i wody płynące
          • wymienia przystosowania ryb do życia w wodzie
          • omawia cechy środowiska wodnego
          • rozpoznaje wybrane organizmy wodne
          • omawia warunki życia w wodzie
          • charakteryzuje czynniki niezbędne do życia w wodzie
          • omawia przystosowania organizmów do życia w wodzie
          • porównuje warunki życia w wodzie z warunkami życia na lądzie
          2. Poznaję rzekę
          • Rodzaje wód powierzchniowych – wody płynące i wody stojące.
          • Elementy systemu rzecznego na mapie.
          • Walory przyrodnicze rzeki.
          • Rozpoznawanie organizmów żyjących w rzece.
          • dzieli wody powierzchniowe na wody płynące i stojące
          • dzieli wody płynące na cieki naturalne i sztuczne
          • wskazuje na mapie elementy systemu rzecznego
          • podaje nazwy typowych roślin i zwierząt żyjących w całej rzece i w jej poszczególnych odcinkach
          • omawia elementy rzeki
          • omawia walory przyrodnicze rzeki
          • charakteryzuje przystosowania w budowie roślin i zwierząt do życia w rzece
          • rozpoznaje organizmy żyjące w wodzie na podstawie analizy makroskopowej i mikroskopowej próbek wody z najbliższej okolicy
          • wyjaśnia, dlaczego należy chronić zasoby wodne
          • odczytuje z mapy nazwę rzeki płynącej przez miejscowość, w której mieszka
          3. Poznaję jezioro
          • Podział wód stojących.
          • Rozpoznawanie organizmów żyjących w jeziorze.
          • Obserwacja: obserwuje mikroskopowo kroplę wody ze zbiornika wodnego.
          • podaje przykłady wód stojących
          • wymienia strefy życia w jeziorze
          • wskazuje jezioro jako przykład wód stojących
          • opisuje warunki w poszczególnych strefach życia w jeziorze
          • podaje nazwy typowych roślin i zwierząt żyjących w jeziorze w poszczególnych strefach
          • charakteryzuje roślin i zwierząt do życia w jeziorze (cechy budowy)
          • prowadzi obserwacje mikroskopowe kropli wody (np. z jeziora, stawu)
          • opisuje zbiorniki wodne w okolicy na podstawie różnych źródeł
    • Kontakty

      • Szkoła Podstawowa nr 22 im. R. Pomorskiego z Oddziałami Integracyjnymi w Tychach
      • 32 2182851
        783762522
      • ul. Harcerska 25
        Tychy
        Poland
      • https://sp22tychy.bip.gov.pl/
      • AE:PL-75519-45177-TFCIJ-16
      • Odwoływanie obiadów:
        6:30–8:15
        Tel. +48 785 703 962
        email: intendent@sp22tychy.pl
      • Bank Pekao
        80 1240 1330 1111 0011 4421 2768
    • Logowanie

    • Strona domowa